Ο Σαρλ Μπωντλαίρ, ένας από τους πιο ξεχωριστούς ποιητές του 19ου αιώνα, κυκλοφόρησε το 1860 το βιβλίο Les Paradis Artificiels {Τεχνητοί Παράδεισοι} όπου εξέταζε την χρήση ψυχοδραστικών ουσιών, όπως το χασίς και το όπιο.
Ο ίδιος είχε προσωπική εμπειρία από αυτές τις ουσίες, καθώς συμμετείχε σε μια ομάδα διανοουμένων στο Παρίσι που πειραματίζονταν με τα ναρκωτικά για λόγους καλλιτεχνικής και ψυχολογικής αναζήτησης. Παρ’ όλα αυτά, η προσέγγισή του δεν ήταν ενθουσιώδης ή δοξαστική. Δεν εξυμνούσε τις ουσίες, αλλά αντίθετα, τις παρατηρούσε προσεκτικά και με προβληματισμό.
Για τον Μπωντλαίρ, οι Τεχνητοί Παράδεισοι που προσφέρουν τα ναρκωτικά είναι ελκυστικοί επειδή υπόσχονται προσωρινή απόδραση από την καθημερινότητα και την εσωτερική πίεση. Ωστόσο, πιστεύει πως αυτή η ευχαρίστηση είναι ψεύτικη και δεν μπορεί να αντικαταστήσει την αληθινή πνευματική εργασία και τη βαθύτερη κατανόηση του εαυτού. Ο ίδιος είχε γράψει πως η εργασία είναι το καταφύγιο εκείνων που δεν μπορούν να αντέξουν την ελευθερία των ναρκωτικών, δείχνοντας ότι θεωρούσε τα ναρκωτικά μια εύκολη διέξοδο που τελικά δεν οδηγεί πουθενά. Στο βιβλίο του, περιγράφει αναλυτικά τις επιδράσεις του χασίς στο σώμα και το μυαλό, ενώ στο δεύτερο μέρος επικεντρώνεται στο όπιο, το οποίο θεωρεί ακόμα πιο επικίνδυνο επειδή καταλαμβάνει τη βούληση του ανθρώπου.
Ο πυρήνας του έργου του είναι η ανάγκη του ανθρώπου να ξεφύγει από τη συνείδηση και την πραγματικότητα. Όμως, όπως γράφει, αυτή η φυγή μέσα από ναρκωτικά μοιάζει με όνειρο με κλειστά μάτια. Δεν είναι αληθινή, δεν σε εξελίσσει, αλλά σε ξεγελά. Γι’ αυτό και αντιμετωπίζει τις ουσίες όχι σαν λύση, αλλά σαν παγίδα.
Όταν το βιβλίο κυκλοφόρησε, δεν έλαβε μεγάλη αναγνώριση. Πολλοί το θεώρησαν προκλητικό ή επικίνδυνο για την εποχή. Αργότερα όμως, φάνηκε πόσο μπροστά ήταν. Πολλοί μελετητές, όπως η Anna Balakian και ο Walter Benjamin, είδαν στους Τεχνητούς Παραδείσους ένα έργο που συνδέει τη λογοτεχνία με την ψυχολογία και αγγίζει ιδέες που απασχόλησαν αργότερα τη σύγχρονη ψυχανάλυση και το σουρεαλιστικό κίνημα.
Ο Μπωντλαίρ δεν γράφει για να προωθήσει τη χρήση ναρκωτικών. Το αντίθετο. Χρησιμοποιεί την εμπειρία για να αναρωτηθεί γιατί ο άνθρωπος τα χρειάζεται, τι ψάχνει και τι τελικά βρίσκει. Το βιβλίο του είναι μια ανοιχτή πρόσκληση για σκέψη πάνω στις εσωτερικές ανάγκες του ανθρώπου, την ανάγκη για υπέρβαση, αλλά και την ευκολία με την οποία μπορεί να πέσει στην αυταπάτη.
Οι Τεχνητοί Παράδεισοι παραμένουν μέχρι σήμερα ένα ξεχωριστό έργο που συνδυάζει στοχασμό, εμπειρία και λογοτεχνία ενώ δείχνει παράλληλα πόσο λεπτή είναι η γραμμή ανάμεσα στην έμπνευση και στην ψευδαίσθηση.
