Την γέρημη την βράκαν που κάμνει τρίκκι τράκκα

Χόρευα για πάρα πολλά χρόνια παραδοσιακούς χορούς, αλλά τη σημερινή πληροφορία που θα αναφέρουμε στο ιστολόγιό μας, να είμαι ειλικρινής, σχετικά πρόσφατα την έμαθα. Κατά τύχη κιόλας!

Ιστορικά, οι ρίζες των παραδοσιακών τραγουδιών δύσκολα εντοπίζονται. Κανείς πολλές φορές δεν γνωρίζει ποιος έγραψε τους στίχους ή ποιος μελοποίησε το τραγούδι, έτσι μπαίνει ο χαρακτηρισμός «παραδοσιακό τραγούδι» και σταματά κάπου εκεί το ψάξιμο. Κάποιες φορές μπορεί να εντοπιστεί η περιοχή από την οποία ξεκίνησε, έτσι μπορεί να χαρακτηριστεί, για παράδειγμα, νησιώτικο ή σμυρναίικο.

Εμείς θα ασχοληθούμε με τη «γέρημη την βράκαν που κάμνει τρίκκι τράκκα» και θα δούμε από πού μας έρχεται. Το τραγούδι είναι ευρέως γνωστό ως Κόνιαλης και είναι αντικρυστός εύθυμος χορός από την περιοχή του Ικονίου στην Καππαδοκία. Λέγεται έτσι λόγω της καταγωγής του, αφού Κόνιαλης είναι αυτός που κατάγεται από την πόλη Ικόνιο, την Κόνια.

Το τραγούδι έγινε πολύ γνωστό λόγω της όμορφης μελωδίας του και, στο διάβα των χρόνων, όλο και περισσότερες περιοχές το ενσωμάτωναν στη μουσικοχορευτική τους παράδοση. Το ανεπτυγμένο εμπόριο της Μικράς Ασίας, αλλά και οι μεγάλες μετακινήσεις των πληθυσμών της περιοχής, ιδιαίτερα μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, βοήθησαν τέτοιες μελωδίες να ταξιδέψουν στην Κύπρο αλλά και σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας και της Τουρκίας.

Διαβάστε επίσης:
Πέρα βρέσιη στην Καραμανιά σιηονίζει
Μια κυπριακή έκφραση που μας οδηγεί ξανά στη Μικρά Ασία, αυτή τη φορά στην Καραμανιά και στην ιστορία μιας περιοχής που έμεινε ζωντανή μέσα στη γλώσσα μας.

Οι στίχοι, ανάλογα με την περιοχή στην οποία ενσωματώθηκε ο Κόνιαλης, διαφέρουν πολύ. Κάποιες φορές είναι εύθυμοι, όπως για παράδειγμα στην Κύπρο, ενώ αλλού μιλούν για αγάπη και πόνο. Πιο κάτω παραθέτω κάποιους στίχους του Κόνιαλη που βρήκα στο διαδίκτυο, όπως επίσης και κάποια βίντεο.

Συνοψίζοντας, να αναφέρω πως πέρα από τους στίχους, που διαφέρουν από περιοχή σε περιοχή, διαφέρει και η χορογραφία. Στην Κρήτη χορεύεται ως αντικρυστός χορός, στο Αγιονέρι της Θεσσαλονίκης ως γαμήλιος χορός με κουτάλια, στην Ίμβρο σαν κράμα συρτού και χασάπικου, ενώ στη Ρόδο τον χορεύουν μόνο άντρες, ένας ή δύο, με δύο ποτήρια στο χέρι.

Διαβάστε επίσης:
Όι άππαρον με την βάκλαν
Η ιστορία μιας παλιάς κυπριακής λέξης, της «βάκλας», που μεταξύ άλλων χρησιμοποιείται και για το πίσω μέρος της παραδοσιακής βράκας.

Κύπρος

Ε, σαρανταδκυό πήχες παννίν,
σαρανταδκυό πήχες παννίν,
έκαμαν μου έκαμαν μου
μια βράκαν.
Τη γ’ έρμην την βράκα
που κάμνει τρίκκι τράκκα.
Ε, τζι ήρτεν ο κάβαλλος μακρύς,
τζι ήρτεν ο κάβαλλος μακρύς,
τζι εσάριζεν τζι εσάριζεν
την στράταν.
Τη γ’ έρμην την βράκα
που κάμνει τρίκκι τράκκα.
Τη βράκα μου στη λίμνην
τζιαι πκοιός να μου την πλύνει,
τζιαι πκοιός να την απλώσει,
στον ήλιον να στεγνώσει,
τζιαι πκοιά εν τζιείνη άξια,
πονά τη σιερώσει,
την βράκαν μου την τόσην
τζιαι πκοιά ‘ννα τη διπλώσει;
Ε, τζι ήμουν δεκατριών χρονών,
τζι ήμουν δεκατριών χρονών,
τζι εφόρουν την τζι εφόρουν την
βρακού μου.
Τη γ’ έρμην την βράκα
που κάμνει τρίκκι τράκκα.
Ε, τζι εγύριζα μες στο χωρκόν,
τζι εγύριζα μες στο χωρκόν,
κρυφά τους χω κρυφά τους
χωρκανούς μου.
Τη γ’ έρμην την βράκα
που κάμνει τρίκκι τράκκα.
Τη βράκα μου στη λίμνην
τζιαι πκοιός να μου την πλύνει,
τζιαι πκοιός να την απλώσει,
στον ήλιον να στεγνώσει,
τζιαι πκοιά εν τζιείνη άξια,
πονά τη σιερώσει,
την βράκαν μου την τόσην
τζιαι πκοιά ‘ννα τη διπλώσει;
Ε, παρά να πάρεις άδρωπον,
παρά να πάρεις άδρωπον,
τζιαι ναν’ τζιαι με τζιαι ναν’ τζιαι με
την βράκαν.
Την γέραμην την βράκαν
που κάμνει τρίκκι τράκκα.
Ε, καλλίτερα πανταλονάν
καλλίτερα πανταλονάν
τζι ας εν με την τζι ας εν με την
κομμάταν
Τη γ’ έρημην την βράκα
που κάμνει τρίκκι τράκκα.
Τη βράκα μου στη λίμνην
τζιαι πκοιός να μου την πλύνει,
τζιαι πκοιός να την απλώσει,
στον ήλιον να στεγνώσει,
τζιαι πκοιά εν τζιείνη άξια,
πονά τη σιερώσει,
την βράκαν μου την τόσην
τζιαι πκοιά ‘ννα τη διπλώσει;

Καβάλα

Χαν για τα μπένιμ ελιτίρεμ
παστουρμά παστουρμά
κονιαλούταμ μπασκασίνα
Κόνιαλιμ γιόριμ.
Γιόριμ γιάβρουμ γιόριμ
ασλάν γιάριμ γιόριμ
Κόνιαλι γιορ.
Χαν για τα μπένιμ ελιτίρεμ
ιρακ ‘ουμ ιρακ ‘ουμ
ίτσερ ίτσερ κεσμές μπένιμ
μερακτούμ βάι βάι
κόνιαλιμ γιόριμ
Γιόριμ γιάβρουμ γιόριμ
Αχ, που είναι τα πενήντα δράμια
παστουρμά μου, παστουρμά μου
δεν βάζω κανέναν άλλον
εκτός από την Ικονιώτισσα μου
να το πιέσει
Κονιαλιώτισσα μωρό μου,
πήγαινε, μωρό μου, πήγαινε
μικρό μου λιονταράκι, πήγαινε.
Αχ, που είναι τα πενήντα δράμια
ρακιού μου, ρακιού μου
πίνω, πίνω και δεν φεύγει ο καημός μου
Ικονιώτισσα μου, πήγαινε
πήγαινε, μωρό μου, πήγαινε

Ρεμπέτικο

Αχ, Κόνιαλή μου σαν σε ιδώ στην αγορά
και με σκέρτσο να μου κόβεις παστουρμά και σουτζουκάκι,
αμάν κόνιαλή μου,
με το μαχαίρι που κρατάς μου πήρες τη ζωή μου
χωρίς εσένα δεν μπορώ να ζήσω Κόνιαλή μου
Αχ, Κόνιαλή μου θέλω να γλεντήσουμε
στις ταβέρνες με ουζάκι παστουρμά και σουτζουκάκι να μεθύσουμε
ταίρι μου για να σε κάνω να μιλήσουμε
αμάν άμαν Κόνιαλή μου μαζί θα ζήσουμε
Αχ, Κόνιαλή μου σαν σε ιδώ στην αγορά
και με σκέρτσο να μου κόβεις παστουρμά και σουτζουκάκι,
αμάν κόνιαλή μου,
με το μαχαίρι που κρατάς μου πήρες τη ζωή μου
χωρίς εσένα δεν μπορώ να ζήσω Κόνιαλή μου

Άμα γουστάρεις, ακολούθησε το Περιθώριο στο Google News