Σκεφτόμουν από καιρό να γράψω κάτι για το κουμπαριλίκκι, έτσι τώρα που είναι η εποχή των γάμων θεώρησα πως είναι μια καλή ευκαιρία!
Να ξεκινήσω με τη λέξη «κουμπάρος», που, όπως διάβασα στο ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, το οποίο διαβάζω ανελλιπώς, προέρχεται από το ιταλικό «compare» και ανάγεται στο λατινικό «compater», που σημαίνει περίπου «συν + πατέρας». Στο βιβλίο του Γιώργου Π. Αθανασιάδη για την Κυπριακή Ονοματολογία βρίσκω επίσης τον όρο «compare d’anello», δηλαδή τον «σύντροφο του δαχτυλιδιού», όπως αποκαλείται ο κουμπάρος του γάμου.
Διαβάστε επίσης Εκάμαντον χατζιή: Η ιστορία και η σημασία στα μέρη μας Μια παλιά κυπριακή λέξη και οι παράξενες σημασίες που απέκτησε με τον χρόνο — μαζί με τη «χατζίνα», την προξενήτρα που έφερνε κοντά έναν άντρα και μια γυναίκα.
Συναντάμε επίσης τον ιταλικό όρο «comparatico», που αφορά τον ιδιαίτερο δεσμό που δημιουργείται ανάμεσα στους κουμπάρους ή νονούς και στην οικογένεια. Ψάχνοντας περισσότερο, έφτασα και σε μια άλλη λέξη, την «goombah», έναν ιταλοαμερικανικό όρο συγγενικό με το «compare». Η σημασία του είναι περίπου ο στενός φίλος ή σύντροφος, αν και με τα χρόνια χρησιμοποιήθηκε και με υποτιμητική έννοια, ακόμη και για άτομα που συνδέονται με τη μαφία.
Ξεφεύγοντας λίγο από τη λέξη, να αναφέρω πως ο κουμπάρος και η κουμέρα —λέξη συγγενική με το γαλλικό «commère» και το λατινικό «commater»— ήταν ουσιαστικά δύο άτομα, ο πρωτοκουμπάρος και η πρωτοκουμέρα, όπως τους ονομάζουμε. Βέβαια, τα έθιμα άλλαξαν και αργότερα μπορούσες να «γραφτείς» κουμπάρος ή κουμέρα δίνοντας ένα ποσό. Έτσι έχουμε και την έκφραση «το κουμπαριλίκκι εν 5 λίρες!». Σε μια μικρή κοινωνία όπως η Κύπρος, όπου σε κάθε γάμο μπορεί να υπάρχουν και δέκα κουμπάροι, μπορείς να καταλάβεις γιατί όλοι οι Κύπριοι είναι κουμπάροι μεταξύ τους!
Διαβάστε επίσης Παλιό κυπριακό παιχνίδι: Λάι καλό Ένα παιχνίδι από την παλιά Κύπρο όπου συναντάμε ξανά την προσφώνηση «κουμέρα», μέσα σε απόσπασμα από τα Κυπριακά του Αθανασίου Σακελαρίου.
Προτού κλείσω, να αναφέρω και τη χιουμοριστική φράση που λέγεται σε Ελλάδα και Κύπρο: «ο κουμπάρος την κουμέρα 2 φορές την εφτομάν…». Σ’ αυτήν δεν χρειάζεται να γράψω κάτι, νομίζω!
