Το πρώτο μου βιβλίο λεγόταν Λέρος. Σημαίνει βρώμικο. Ήταν μια σειρά φωτογραφιών για το κλείσιμο ενός φρενοκομείου στο ελληνικό νησί.
Οι τρόφιμοι είχαν έρθει σε αυτό το νησί από όλη την Ελλάδα. Επιλέχθηκαν ανάμεσα στις πιο δύσκολες περιπτώσεις, ανθρώπους που είχαν εγκαταλειφθεί στα ψυχιατρικά νοσοκομεία.
Γνώριζα ότι στεγάζονταν σε μια πρώην στρατιωτική βάση του νησιού, η οποία είχε χρησιμοποιηθεί προηγουμένως ως φυλακή για πολιτικούς κρατούμενους. Ήξερα ότι η ιστορία της Λέρου ήταν συνδεδεμένη με το ψυχιατρικό της νοσοκομείο και ότι ο κόσμος δεν γνώριζε σχεδόν τίποτα γι’ αυτό. Ήξερα ότι μέσα στο άσυλο δεν ζούσες· επιβίωνες.
Διαβάστε επίσης: George Georgiou – Οδοιπορικό στα ψυχιατρικά ιδρύματα του Κοσόβου και της Σερβίας Ένα φωτογραφικό οδοιπορικό σε τόπους εγκλεισμού και εγκατάλειψης, εκεί όπου η ψυχική ασθένεια, η φτώχεια και ο κοινωνικός αποκλεισμός γίνονται μια σιωπηλή μαρτυρία για όσα η κοινωνία προτιμά να μη βλέπει.
Το προσωπικό δεν αποτελούνταν από γιατρούς ή νοσοκόμες και δεν είχε ιατρική εκπαίδευση. Ήταν ντόπιοι, νησιώτες, που χρησιμοποιήθηκαν ως φύλακες. Οι φρουροί γρήγορα εκφυλίστηκαν σε κακοποιητές, οι οποίοι προσπάθησαν να ελέγξουν τους ψυχικά ασθενείς με τις μόνες μεθόδους που είχαν στη διάθεσή τους: ωμή βία και τρόμο. Οι τρόφιμοι ξυλοκοπούνταν συστηματικά, βασανίζονταν και συνθλίβονταν μαζί με τις όποιες ευαισθησίες είχαν κάποτε.
Τα πάντα στο άσυλο συνδέονταν με τις θεωρίες ενός Ιταλού ψυχιάτρου, του Franco Basaglia, πρωτοπόρου της σύγχρονης έννοιας της ψυχικής υγείας, ο οποίος συνέβαλε στην κατάργηση των ψυχιατρικών νοσοκομείων στην Ιταλία. Εκεί, παραμένει μια πολύ σημαντική μορφή.
Αποφοίτησα από τη Σχολή Καλών Τεχνών το 1991 και δούλεψα πολύ στην Ιταλία με τον βοηθό του Basaglia. Είχα την ευκαιρία να επισκεφθώ τη Λέρο μαζί του.
Διαβάστε επίσης: Η ψυχιατρική περίθαλψη στην Κύπρο και το νοσοκομείο Αθαλάσσας Ένα μικρό ιστορικό για τη διαδρομή της ψυχιατρικής περίθαλψης στην Κύπρο, από τα πρώτα άσυλα και το παλιό μοντέλο εγκλεισμού, μέχρι το νοσοκομείο Αθαλάσσας, τον βομβαρδισμό του 1974 και τις ανοιχτές πληγές που παραμένουν μέχρι σήμερα.
Κατέληξα να περάσω τέσσερα ή πέντε χρόνια σε αυτό το ίδρυμα. Κατάλαβα τι αντιμετώπιζα και τι έκανα εκεί. Ήταν σαν το Heart of Darkness· σαν τον καπετάνιο που χαρτογραφεί τον δρόμο του προς το ποτάμι.
