Για χρόνια ο Walt Disney έμενε κάπου στην άκρη. Τον έβαζαν εύκολα σε ένα κουτάκι: παιδικός, ανάλαφρος, κάτι για να περάσει η ώρα. Κάτι που βλέπεις και ξεχνάς.
Ίσως γιατί έμοιαζε απλός.
Ίσως γιατί δεν έμοιαζε να ανήκει εκεί που ανήκαν οι «σοβαρές» τέχνες.
Κι όμως, αν σταθείς λίγο παραπάνω, κάτι δεν ταιριάζει σε αυτή την εικόνα. Υπάρχει μια ζωντάνια, μια κίνηση, μια αίσθηση ότι πίσω από το παιχνίδι κρύβεται κάτι πιο βαθύ. Κάτι που δεν εξαντλείται στο αστείο ή στο χαριτωμένο.
Αυτό φαίνεται να είδε και ο Οδυσσέας Ελύτης.
Σε ένα κείμενό του στα Νέα Γράμματα (Ιούνιος–Ιούλιος 1938), γράφοντας για τον κινηματογράφο, στέκεται και στον Disney. Και δεν τον αντιμετωπίζει σαν εξαίρεση ή περιέργεια. Τον τοποθετεί δίπλα σε δημιουργούς όπως ο Eisenstein και ο Chaplin, αναγνωρίζοντας ότι αυτό που κάνει έχει καλλιτεχνική αξία.
Και εκεί αρχίζει να ξετυλίγεται κάτι διαφορετικό.
Ο Disney, όπως τον διαβάζει ο Ελύτης, δεν παίρνει τον κόσμο για να τον δείξει όπως είναι. Δεν αντιγράφει την πραγματικότητα. Φτιάχνει έναν άλλο κόσμο από την αρχή. Με σχέδιο, με κίνηση και με μουσική δίνει ζωή σε ό,τι πριν ήταν ακίνητο: ζώα, φυτά, αντικείμενα. Τα κάνει να κινούνται, να αισθάνονται, να συμμετέχουν σε μια μικρή ιστορία.
Έναν κόσμο που μοιάζει με όνειρο.
Και αυτό δεν είναι απλώς παιχνίδι.
Γιατί μέσα σε αυτόν τον κόσμο συμβαίνει κάτι γνώριμο. Κάτι που υπάρχει εδώ και χρόνια αλλού — στο παραμύθι, στο όνειρο, στο ποίημα. Μια ανάγκη να ξεφύγεις από αυτό που βλέπεις και να δώσεις μορφή σε αυτό που νιώθεις.
Γι’ αυτό και ο Ελύτης τον παίρνει στα σοβαρά.
Βλέπει ότι πίσω από την απλότητα υπάρχει μια ευαισθησία που δεν είναι καθόλου επιφανειακή. Ότι αυτή η ελευθερία — να κινούνται τα πάντα, να αλλάζουν μορφή, να ζωντανεύουν — δεν είναι τυχαία. Είναι ένας τρόπος να ξαναδείς τον κόσμο, χωρίς τα όρια που τον κρατούν ακίνητο.
Κάπου εκεί συναντιούνται.
Γιατί και η ποίηση κάνει το ίδιο πράγμα. Δεν αντιγράφει τη ζωή· την μεταμορφώνει. Δίνει φωνή και κίνηση σε ό,τι φαίνεται σιωπηλό. Κάνει το μικρό να αποκτά σημασία και το απλό να ανοίγει προς κάτι μεγαλύτερο.
Ο Ελύτης φαίνεται να αναγνωρίζει στον Disney έναν συγγενή τρόπο σκέψης. Μια ανάγκη να ξαναφτιαχτεί ο κόσμος — όχι όπως είναι, αλλά όπως μπορεί να γίνει όταν τον δεις αλλιώς.
Και ίσως αυτό να είναι που συχνά μας διαφεύγει.
Ότι η ποίηση δεν βρίσκεται μόνο στις λέξεις. Μπορεί να υπάρχει σε μια εικόνα, σε μια μελωδία, σε ένα σχέδιο που κινείται. Και καμιά φορά, πίσω από κάτι που μοιάζει απλό ή παιδικό, να κρύβεται ένας ολόκληρος τρόπος να βλέπεις και να νιώθεις τον κόσμο.
