Ηλίας Πετρόπουλος – H πορνεία στο Βυζάντιο

Ο Ηλίας Πετρόπουλος έγραφε συχνά για πράγματα που η επίσημη ιστορία προτιμούσε να αφήνει στο περιθώριο. Για τις φυλακές, το ρεμπέτικο, την αργκό, τα μπορντέλα και γενικά για ανθρώπους και κόσμους που συνήθως δεν χωρούσαν στην «καλή κοινωνία».

Στο βιβλίο του Το Μπουρδέλο γυρίζει αρκετούς αιώνες πίσω και ασχολείται με την πορνεία στο Βυζάντιο. Βασική πηγή του είναι το έργο του βυζαντινολόγου Φαίδωνα Κουκουλέ.

Για τον Κουκουλέ γράφει:

«Άν καί πολλά μέρη αυτής τής μελέτης είναι ξεπερασμένα […] είμαστε υποχρεωμένοι νά δεχτούμε αυτό τό βυζαντινολογικό / κοινωνιολογικό / ίστοριοδιφικό / γλωσολογικό / λαογραφικό σύγγραμα σάν βασική πηγή καί, συχνά, νά τό ακολουθούμε σάν οδηγό.»

Διαβάστε επίσης:
Τι σημαίνει Μπουρδέλο; – Η ιστορία της λέξης
Ο Πετρόπουλος ψάχνει την προέλευση της λέξης «μπουρδέλο» και τις διαφορετικές ονομασίες που χρησιμοποιήθηκαν μέσα στους αιώνες.

Οι γυναίκες που εργάζονταν στην πορνεία βρίσκονταν στο περιθώριο της βυζαντινής κοινωνίας. Η πορνεία θεωρούνταν αμάρτημα και η λέξη «πόρνη» ήταν μία από τις πιο βαριές προσβολές που μπορούσαν να απευθύνουν σε μια γυναίκα.

Υπήρχαν ακόμη περιορισμοί στη ζωή τους και στον τρόπο με τον οποίο τις αντιμετώπιζε η κοινωνία.

Ενδιαφέρον έχει και η γλώσσα. Ο Πετρόπουλος συγκεντρώνει αρκετές από τις ονομασίες που χρησιμοποιούσαν τότε:

«Τήν κοινήν γυναίκα ό Βυζαντινός λαός έκάλει προισταμένην, πόρνην, δημοσίαν, κοινήν γυναίκα […] κόρην ή κοράσιον […] αμαρτωλήν, κακήν γυναίκα, γυναίκα τών πάντων […]»

Ο ίδιος χρησιμοποιεί αλλού και πολύ πιο ωμές λέξεις, όπως «ακριβοπουτάνες». Ήταν μέρος του τρόπου που έγραφε. Δεν προσπαθούσε να κάνει πιο «καθαρές» τις λέξεις του περιθωρίου ούτε απέφευγε εκφράσεις που μπορούσαν να ενοχλήσουν.

Δεν ήταν όμως μόνο οι λέξεις που ξεχώριζαν αυτές τις γυναίκες.

Οι πηγές που παραθέτει μιλούν και για την εμφάνισή τους. Μπορούσαν να φορούν πολύχρωμα ή πολυτελή ρούχα, κοσμήματα και δαχτυλίδια, ενώ συχνά κυκλοφορούσαν με ακάλυπτο πρόσωπο και κεφάλι. Χρησιμοποιούσαν επίσης βαφές στο πρόσωπο, στα φρύδια και στις βλεφαρίδες.

Η πορνεία φαίνεται πως ήταν αρκετά διαδεδομένη, ιδιαίτερα στην Κωνσταντινούπολη αλλά και σε άλλες πόλεις της αυτοκρατορίας.

Μία από τις πιο γνωστές ιστορίες που αναφέρονται αφορά τη Θεοδώρα. Σύμφωνα με τις πηγές που χρησιμοποιεί ο Κουκουλές, συγκέντρωσε περισσότερες από πεντακόσιες γυναίκες που εργάζονταν στην πορνεία και τις εγκατέστησε σε έναν οίκο που ονομάστηκε «της Μετανοίας».

Διαβάστε επίσης:
Ηλίας Πετρόπουλος – Ο πελάτης του μπουρδέλου
Ένα ακόμη απόσπασμα από Το Μπουρδέλο, αυτή τη φορά για τους άντρες που σύχναζαν στους οίκους ανοχής και τις σχέσεις που δημιουργούνταν εκεί.

Αυτό που κάνει ενδιαφέρον το κείμενο του Πετρόπουλου δεν είναι μόνο οι πληροφορίες για την πορνεία στο Βυζάντιο.

Είναι και η εικόνα μιας κοινωνίας που από τη μία καταδίκαζε αυτές τις γυναίκες και από την άλλη ζούσε καθημερινά μαζί τους.

Ίσως για αυτό ενδιαφερόταν τόσο πολύ ο Πετρόπουλος για τέτοια τέτοια θέματα. Γιατί πίσω από όσα μια κοινωνία κρύβει, απαγορεύει ή περιφρονεί, έβλεπε έναν άλλο τρόπο να διαβάσει την ίδια την κοινωνία.

Απόσπασματα από το βιβλίο Το Μπουρδέλο

Άμα γουστάρεις, ακολούθησε το Περιθώριο στο Google News