Τη Δευτέρα, 26 Απριλίου του 1937, η βασκική πόλη Guernica βομβαρδίστηκε από γερμανικές και ιταλικές αεροπορικές δυνάμεις, κατόπιν αιτήματος της επαναστατικής εθνικιστικής παράταξης του Francisco Franco.

Εκείνη την εποχή, ο Pablo Picasso διέμενε στο κατεχόμενο Παρίσι και ήταν υπό παρακολούθηση από την Gestapo λόγω της εκφυλισμένη τέχνης του αλλά και γιατί είχε φίλους εβραίους .

Έμαθε τα νέα για τον βομβαρδισμό της Guernica, από το ρεπορτάζ του George Steer, ενός βρετανού δημοσιογράφου της εφημερίδας The Times, που αναμεταδόθηκε από τη γαλλική εφημερίδα στο l’Humanité.

Στις 2 τα ξημερώματα σήμερα, όταν επισκέφτηκα την πόλη, όλο αυτό ήταν ένα φρικτό θέαμα φλεγόμενο από άκρη σε άκρη. Η αντανάκλαση των φλογών μπορούσε να φανεί στα σύννεφα καπνού, πάνω από τα βουνά, 10 μίλια μακριά. Καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας έπεφταν σπίτια μέχρι που οι δρόμοι έγιναν μακρινοί σωροί από κόκκινα αδιαπέραστα συντρίμμια.

Το αντικείμενο του βομβαρδισμού ήταν φαινομενικά η αποθάρρυνση του άμαχου πληθυσμού και η καταστροφή του λίκνου της βασκικής φυλής. Κάθε γεγονός επιβεβαιώνει αυτή την εκτίμηση, ξεκινώντας από την ημέρα που έγινε η πράξη.

Ολόκληρη η πόλη των 7000 κατοίκων, συν 3000 πρόσφυγες, σιγά-σιγά και συστηματικά κατακερματίστηκε. Σε ακτίνα πέντε μιλίων, οι επιδρομείς βομβάρδιζαν ξεχωριστά σπίτια ή φάρμες. Τη νύχτα, αυτά, έκαιγαν σαν μικρά κεριά στους λόφους. Όλα τα χωριά γύρω βομβαρδίστηκαν με την ίδια ένταση όπως με την πόλη και στη Mugica, μια μικρή ομάδα σπιτιών στην κορυφή της εισόδου της Guernica, ο πληθυσμός πυροβολήθηκε με πολυβόλα για 15 λεπτά.

Ο ρυθμός του βομβαρδισμού, μιας ανοιχτής πόλης, ήταν επομένως λογικός: πρώτα χειροβομβίδες και βαριές βόμβες για να διαλύσουν τον πληθυσμό, στη συνέχεια πολυβόλα, στη συνέχεια βαριές και εμπρηστικές βόμβες για να καταστρέψουν τα σπίτια και να καούν πάνω από τα θύματά τους.

Τέσσερις μέρες αργότερα ξεκίνησε τον πίνακα που παρουσιάστηκε στην παγκόσμια έκθεση του 1937, στο Παρίσι, όπου η ναζιστική Γερμανία είχε ένα μεγάλο περίπτερο.

Ο πίνακας, που ήταν τεράστιος, αφού είχε διαστάσεις 349.3 cm × 776.6 cm, προκάλεσε ιδιαίτερη ευαισθητοποίηση στον κόσμο που τον έβλεπε. Η μητέρα με το μωρό που κλαίει, ο ξεπεσμένος πολεμιστής, η γυναίκα που ουρλιάζει από τρόμο, το νεκρό μωρό, ο ταύρος που αντιπροσωπεύει την φρίκη αλλά και οι γλώσσες που αντικαθίστανται από σπαθιά σε κραυγές αγωνίας έκαναν τον κόσμο να βλέπει με άλλη σκοπιά το γεγονός.

**********************************

Ένα απόγευμα, ένας αξιωματικός των Ναζί μπήκε στο διαμέρισμα του Picasso και καθώς έψαχνε το χώρο, του έδειξε μια φωτογραφία της Guernica και τον ρώτησε: