Στην Κύπρο ακούς συχνά την λέξη ζίλικουρτιν αν και να είμαστε ειλικρινείς δεν είναι καμιά ευγενική λέξη, αντιθέτως. Συνήθως την συναντάμε μετά την λέξη φάουσα, έτσι έχουμε την φράση “φάουσα τζαι ζίλικουρτι”.
Η λέξη μας έρχεται από το τούρκικο Kızıl kurt και κυριολεκτικά σημαίνει κόκκινος λύκος, αλλά είναι και ένα κόκκινο σκουλήκι {πιθανώς το παράσιτο Strongylus vulgaris} που προσβάλλει άλογα και γαϊδάρους. Οι ενήλικες μορφές του παρασίτου ζουν στο παχύ έντερο και τρέφονται με αίμα, ενώ η μόλυνση μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στο έντερο και στην κυκλοφορία του αίματος. Στην παλιότερη λαϊκή ερμηνεία της λέξης η πάθηση συνδεόταν και με πρήξιμο ή φούσκωμα στην κοιλιά, ίσως γι’ αυτό να δημιουργήθηκε και η εντύπωση ότι επρόκειτο για κάποιο είδος όγκου.
Από το παράσιτο μάλλον πήραμε την ερμηνεία του έτσι έχουμε και τα ρήματα ζιλικουρτιάζω, που δεν χρησιμοποιείται ιδιαίτερα πλέον και σημαίνει καταβροχθίζω με λαιμαργία.
Κάθουνται τζαι ζιλικουρκιάζουν έσσιει τρεις ώρες
Μάνι μάνι εζιλικούρκιασες το φαΐν
Όπως έγραψα πολλές φορές στο παρελθόν, οι ερμηνείες των λέξεων ολισθαίνουν έτσι σήμερα χρησιμοποιείτε είτε ως κατάρα, αλλά κυρίως ως ενναλακτική του σκάσε, αν και στην κυπριακή το ζίλικουρτι αντηχεί πολύ πιο άσχημα. Θα λέγαμε ότι το σκάσε είναι πιο ευγενικό!
ζίλικουρτιν να φκάλεις
Διαβάστε επίσης
Τι σημαίνει «Άι σιχτίρ»;
Μια έκφραση τουρκικής προέλευσης που στην Κύπρο χρησιμοποιείται όχι μόνο ως βρισιά, αλλά και με τη σημασία του «παραλίγο».
Πέραν όμως αυτής της ερμηνείες η λέξη μπορεί να χρησιμοποιηθεί και σαν τζόκερ, εννοώ να την βάλεις κάπου στην πρόταση σου και να δώσεις ένα άλλο νόημα.
Για παράδειγμα εννοώντας κάτι ποσοτικό όπως:
Έβαλεν μας ένα ζίλικουρτιν τρίποντα εψές
ή πως έχεις ζεσταθεί
Εννά φκάλλω ζιλικούρτιν με τούντον σάκκο
Διαβάστε επίσης
Εσσιέξιξι ποιον μαζί σου…!
Μια βαριά παλιότερη βρισιά που με τα χρόνια πέρασε στην καθημερινή ομιλία και χρησιμοποιείται όταν κάποιος έχει φτάσει στα όριά του.
Φωτογραφία: tracingstories [Instagram]
