Καλαμαράς

Σήμερα θα αναφερθούμε στην λέξη καλαμαράς αλλά και στον λόγο που εμείς οι Κύπριοι λέμε έτσι τους Έλληνες της Ελλάδας.

Η λέξη καλαμαράς προέρχεται από το καλαμάρι που είναι το μελανοδοχείο. Καλαμάρι είναι και το μαλάκιο που ονομάστηκε έτσι χάρη στο σώμα του που μοιάζει με μελανοδοχείο το οποίο περιέχει πένες από καλάμι. Το καλαμάρι προέρχεται από την λατινική λέξη calamaria που αυτή προήλθε από την αρχαία ελληνική λέξη κάλαμος.

Ο καλαμαράς συνδέθηκε πολύ γρήγορα με τους γραμματισμένους ανθρώπους αφού όποιος είχε καλαμάρι στο σπίτι του θεωρείτο μορφωμένος. Δεν υπήρχε άλλος λόγος να έχει τέτοιο πράγμα στο σπίτι την εποχή που με πολλή ιδρώτα είχες ένα πιάτο φαί. Μάλιστα, στην Ελλάδα, η λέξη καλαμαράς χρησιμοποιούταν συνήθως ειρωνικά για τους λόγιους οι οποίοι ζούσαν μια αποστασιοποιημένη ζωή από το υπόλοιπο κόσμο.

Στην Κύπρο, παλαιότερα, καλαμαράες (χωρίς το δ) λέγαμε τους γραμματισμένους. Ο λόγος που χρησιμοποιούσαμε αυτό τον χαρακτηρισμό μας ταξιδεύει αρκετά χρόνια πίσω, πριν το 1900, όταν Έλληνες δάσκαλοι και καθηγητές έρχονταν να διδάξουν στην Κύπρο.

Το νησί είχε ιδιαίτερες ανάγκες στον τομέα της εκπαίδευσης έτσι έρχονταν από την Ελλάδα για να διδάξουν. Η μεγαλύτερη ανάγκη ήταν για τα γυμνάσια και τα λύκεια, όχι τόσο τα δημοτικά, διότι υπήρχαν Κύπριοι που δίδασκαν σε επίπεδο δημοτικού ασχέτως αν δεν είχα τα κατάλληλα πτυχία ή ικανότητες. Τρανό παράδειγμα αυτού υπήρξε το γεγονός πως όλοι οι γυμνασιάρχες του Παγκύπριου γυμνασίου Κύπρου, από το 1893  μέχρι το 1936, ήταν όλοι από την Ελλάδα.

Πέραν των δασκάλων που έρχονταν στην Κύπρο, έρχονταν και άλλοι μορφωμένοι Έλληνες, για επιχειρηματικούς λόγους, όπου εργοδοτούσαν  πολλούς Κύπριους. Αυτός ήταν ακόμη ένας λόγος που η λέξη καλαμαράς συνδέθηκε με την λέξη σοφός.

Σήμερα η σημασία της λέξης καλαμαράς ολίσθησε και εννοούμε τον οποιοδήποτε που είναι από την Ελλάδα ή που καλαμαρίζει, που μιλάει την κοινή Ελληνική. Επίσης, καλαμαρά θα ακούσεις να λένε και κάποιον τσιγγάνο ή γύφτο, που γυρνάει στους δρόμους να πουλήσει την πραμάτεια του. Ο λόγος είναι γιατί καλαμαρίζει ασχέτως από ποια χώρα κατάγεται.

Previous Post
Next Post

6 Comments

  • Καλαμαράδες είναι κι αυτοί που γράφουν σχόλια στις ωραίες αναρτήσεις. Μπορεί να μην τα γράφουν με καλάμι, μπορεί καμιά φορά και να έχουν ..καβαλήσει το καλάμι! 🙂

    Τα φιλιά μας

    • Διονύση μου καλησπέρα. Το κείμενο ήταν για όλους αυτούς που μας παρακολουθούν από την πανέρμορφη Ελλάδα 🙂 Να ‘σαι καλά και πάλι για το σχόλιο σου

  • Θυμάμαι την πρώτη φορά που άκουσα τη λέξη αυτή στην Κύπρο -καθώς τυγχάνει να την έχω επισκευτεί αρκετές φορές. Ήταν το 2003, μπαίνω παραμονή πρωτοχρονιάς σε ένα κατάστημα ρούχων με μία φίλη κυπραία και με το που αρχίζω να εξηγώ τι θέλω λέει η πωλήτρια στη φίλη μου, μα εν καλαμαρού η φίλη σου;
    Επίσης αληθεύει πως όταν ένας κύπριος καλαμαρίζει τον θεωρούν κάπως pretentious?

  • Καλησπέρα katinaki. Ναι στην Κύπρο αυτός που καλαμαρίζει θεωρούν ότι το παίζει αφ΄ υψηλού. Αυτό βέβαια είναι περισσότερο για τους κύπριους που το κάνουν και όχι για τους καλαμαράες!

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: