Τούτη εν γενέκα μου τζαι τούτη εν καύκα μου

Σήμερα θα γράψουμε για την λέξη καύκος (α), μια λέξη που όταν ήμουν έφηβος την άκουγες σχεδόν καθημερινά στις συζητήσεις εν αντιθέσει με τους σημερινούς έφηβους που δεν γνωρίζουν καν την σημασία της.

Ο καύκος(α), είναι ο γκόμενος, η εξωσυζυγική σχέση ή το αγόρι (κοπέλα) που έχεις δεσμό μαζί του αλλά όχι ο νόμιμος σύζυγος. Η λέξη προέρχεται, πιθανότατα (υπάρχουν και άλλες ετυμολογίες), από την αρχαία ελληνική λέξη καῦκος που είναι ένα είδος ποτηριού, η κούπα, αυτή που μοιάζει με τα σημερινά ποτήρια του κρασιού.

Η λέξη είχε πολλά παράγωγα όπως τον καυκωμένο ή καυκωμένη, αυτός που ήδη είχε δεσμό ή τον καυκολό(γ)ο, αυτόν που έκανε “κινήσεις” και μιλούσε σε γυναίκες για να “πιάσει σχέσεις” (δεσμό). Παρόμοια ερμηνεία με τον καυκολό(γ)ο είναι και η λέξη καυκώνει, εννοώντας αυτόν ή αυτή που προσπαθούσε να “πιάσει σχέσεις” με κάποιον(α).

Την εποχή που ήμουν έφηβος, την δεκαετία του 90’ δηλαδή, η λέξη καύκος ή καύκα, δεν είχε καλό άκουσμα. Εκείνη την εποχή, οι μεγαλύτεροι σε ηλικία από εμάς, πιθανόν να σου έκαναν παρατήρηση στο άκουσμα αυτής της λέξης για τον λόγο ότι παλαιότερα η λέξη καύκα είχε περισσότερο την έννοια της εξωσυζυγικής σχέσης και όχι απλά την σχέση 2 νέων.

Η λέξη δεν χρησιμοποιείτο μόνο στην Κύπρο αλλά και στην Ελλάδα, πάλι με την ίδια ερμηνεία. Ο Γιώργος Σεφέρης, στο ποίημα του “Ο Δαίμων της Πορνείας”, όπου αντλεί στοιχεία από το Χρονικό του Λεόντιου Μαχαιρά για να αναφερθεί στην δολοφονία του βασιλιά της Κύπρου Πέτρου Α’ γράφει:

“Ήταν μωρός. Tουλάχιστο ας θυμούνταν

πως έσφαλε κι ο ρήγας έκανε το λιγωμένο

μα είχε στο πισωπόρτι και δυο καύχες

[…]

Έτσι, με το «μικρότερο κακό», βάδιζε η μοίρα

ως την αυγή τ’ Άγι’ Aντωνιού, μέρα Tετάρτη

που ήρθαν οι καβαλάρηδες και τον εσύραν

από της καύχας του την αγκαλιά και τον εσφάξαν”

 

Μια άλλη αναφορά της λέξης από την Ελλάδα, την βρίσκουμε σε μια από τις πολλές παραλλαγές του δημοτικού τραγουδιού της  Πενταγιώτισσας:

“Στα Σάλωνα σφάζουν αρνιά και στο Χρυσό κριάρια

και στης Μαρίας τη ποδιά σφάζονται παλληκάρια.

Κλείσε τα παραθύρια σου, σκέπασε τη φωτιά σου,

να μη φανεί ο ασίκης σου που έχεις στη ποδιά σου.

Τι ‘ν το κακό που έκαμες στο δόλιο το Θανάση;

Τον αδερφό της σκότωσε τον καύκο να μη χάσει !

Στον Κάρκαρο τον έριξε ο αγαπητικός της

και λέει πως τον έσπρωξε η αγάπη κι ο καημός της”.

Κλείνοντας να αναφερθώ σε μια πολλή τρελή ιστορία που διάβασα στο βιβλίο του κ. Νίκου Σαραντάκου, “Λέξεις που χάνονται”.

“Μπορεί να μην είναι αληθινό, αλλά απλώς ben trovato, λέγεται πάντως ότι στη δεκαετία του 1970, όταν έφτασαν από την Ελλάδα στην Κύπρο αντίτυπα της Δίκης του Κάφκα που είχε παραγγείλει ένα βιβλιοπωλείο, ο τελωνειακός υπάλληλος απαγόρευσε την εισαγωγή διότι βλέποντας στο εξώφυλλο «Κάφκα» σκέφτηκε την καύκα και νόμισε ότι είναι άσεμνο το περιεχόμενο!”

Previous Post
Next Post

7 Comments

  • Αστείο αυτό με τον Κάφκα βέβαια, δείχνει την αμορφωσιά του υπαλλήλου. Εγώ πάντως ως παιδί από μεγάλους ανθρώπους είχα ακούσει τη λέξη « οι καυκανταρέοι» με την ίδια ακριβώς έννοια. Παράνομοι εραστές. Π.χ «αυτή είχε πολλόυς καυκανταρέους»Μιλώ για την Λακωνία.

    • Πολύ ωραία η πληροφορία για τους καυκανταρέους!
      Ευχαριστώ πολύ Yorona.

  • Πολύ ενδιαφέρουσα (κι αυτή ) η ανάρτηση! Τη λέξη, αν την είχα ακούσει/διαβάσει ποτέ, δεν την είχα προσέξει και δεν ήξερα ότι ήτανε τόσο ευρείας χρήσης στο νησί σας. Ο Σεφέρης, πιθανώς, από εκεί θα την είχε αλιεύσει – ήταν μεγάλη η αγάπη του για την Κύπρο.

    Ναι, η ιστορία με τον Κάφκα, είναι πολύ ωραία! 🙂

    Την δε “ποιότητα” (σεμνή/άσεμνη, π.χ) στις λέξεις τη δίνουν οι εποχές. Η ανοχή στη λέξη “γκόμενος/γκόμενα, π.χ, είναι ευκολότερη σήμερα απ’ ό,τι ήταν στα χρόνια που λες..

    Καλημέρες 🙂

  • Δεν στο κρύβω ότι σε κάθε ανάρτηση μου αναμένω τα σχόλια σου Διονύση μου.
    Ναι όντως η ιστορία με τον Κάφκα στην Κύπρο έχει πλάκα:)
    Πολύ σωστά το λες για την ποιότητα των λέξεων που κρίνονται από τις εποχές.
    Καλή σου μέρα επίσης.

  • Τούτη εν γενέκα μου τζαι τούτη εν καυκά μου…
    Εμείς λέμε
    Από εδώ η γυναίκα μου και από εδώ το αίσθημα μου.
    Ναι καρδιά μου!

    • Ναι το έχω ακούσει και αυτό!!
      Ευχαριστώ για το σχόλιο και καλό Πάσχα

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: