Το τέλος των βιβλίων έχει ανακοινωθεί πολλές φορές. Κάθε φορά που εμφανίζεται μια νέα τεχνολογία, κάποιοι βιάζονται να πουν ότι το βιβλίο τελείωσε.
Όμως αυτή η συζήτηση δεν είναι καθόλου καινούρια.
Πριν υπάρξουν e-readers, audiobooks ή podcasts, ένας Γάλλος συγγραφέας και βιβλιόφιλος, ο Octave Uzanne, είχε ήδη φανταστεί έναν κόσμο όπου τα τυπωμένα βιβλία θα εξαφανίζονταν.
Στο διήγημά του “The End of Books”, μια παρέα μορφωμένων αντρών στο Λονδίνο επιστρέφει σπίτι μετά από μια ομιλία ενός επιστήμονα, ο οποίος είχε πει κάτι εντυπωσιακό: ότι ο κόσμος θα τελειώσει σε δέκα εκατομμύρια χρόνια.
Η συζήτηση τους οδηγεί σε παράξενες προβλέψεις για το μέλλον. Ένας λέει ότι τα μουσεία ίσως καταστραφούν, άλλος ότι οι άνθρωποι θα τρώνε σκόνες και χάπια αντί για κανονικό φαγητό.
Και τότε ένας από αυτούς, ο «Βιβλιόφιλος», κάνει την πιο τολμηρή πρόβλεψη: ότι τα βιβλία, όπως τα ξέρουμε, θα σταματήσουν να υπάρχουν.
Πιστεύει πως οι άνθρωποι θα κουράζονται όλο και περισσότερο να διαβάζουν. Η ανάγνωση, λέει, κουράζει μάτια και μυαλό, και η τεχνολογία σύντομα θα προσφέρει κάτι πιο εύκολο.
Η λύση που φαντάζεται είναι η ηχογράφηση.
Στο μέλλον, υποστηρίζει, οι συγγραφείς δεν θα γράφουν αλλά θα αφηγούνται. Οι ειδήσεις δεν θα τυπώνονται αλλά θα ακούγονται. Οι άνθρωποι θα ακούν βιβλία παντού — σε τρένα, σε εστιατόρια, σε ξενοδοχεία.
Και αν το σκεφτούμε σήμερα, δεν έπεσε εντελώς έξω. Τα podcasts και τα audiobooks είναι πλέον τεράστιο κομμάτι της καθημερινότητάς μας.
Κι όμως… τα βιβλία είναι ακόμα εδώ.
Αυτό που δεν μπορούσε να προβλέψει ο Uzanne ήταν ότι ο κόσμος δεν θα αντικαθιστούσε το βιβλίο μόνο με ήχο, αλλά κυρίως με εικόνα: κινηματογράφο, τηλεόραση, social media, οθόνες παντού.
Και παρ’ όλα αυτά, το βιβλίο συνεχίζει να επιμένει.
Ίσως τελικά κάθε νέα τεχνολογία να μην σημαίνει το τέλος της προηγούμενης. Ίσως απλώς αλλάζει τον τρόπο που ζούμε τις ιστορίες.
Και ίσως το βιβλίο να μην πεθαίνει ποτέ — απλώς βρίσκει νέους τρόπους να υπάρχει.
