Browsing Category

Φράσεις – Λέξεις

Απόσπασμα από το Χρονικό του Λεόντιου Μαχαιρά για την γλώσσα μας

Η σημερινή μας ενασχόληση έχει να κάνει με ένα απόσπασμα του Χρονικού, του Λεόντιου Μαχαιρά, “Εξήγησις της γλυκείας χώρας Κύπρου, η ποία λέγεται Κρόνικα”.

Το πιο κάτω απόσπασμα είναι το πιο διάσημο απ’ όλο το Χρονικό και ταυτόχρονα το πιο παρεξηγημένο. Μιλάει για την εξέλιξη της γλώσσας μας σε βάθος χρόνων αλλά και γιατί επηρέασαν τα ελληνικά.

Continue Reading

Κουραμπιές

Φτάνουμε σιγά-σιγά στο τέλος του χρόνου και όλοι άρχισαν τις προετοιμασίες για τα δείπνα, ρεβεγιόν κτλ. Την τιμητική τους αυτές τις μέρες, πέραν από συγκεκριμένα φαγητά έχουν και τα γλυκά, έτσι σήμερα θα αναφερθούμε στον κουραμπιέ που προσωπικά δεν μου αρέσει καθόλου!

Ο κουραμπιές, είναι ανατολίτικό έδεσμα και γίνεται σε πάρα πολλές χώρες με διαφορετικό τρόπο. Για παράδειγμα, το γλυκό Qurabiya, που γίνεται στο Ιράν, οπτικά μοιάζει περισσότερο με τα δικά μας cookies παρά με το κουραμπιέ.

Continue Reading

Πιτσίμιν

Είπα της γενέκας μου πως μουρμουρά πολλά τζαι ‘να την αλλάξω…

Τζαι τζείνη είπεν μου:
“Ούλλες το ίδιον πιτσίμιν είμαστε…!!!”

  • biçim – Τούρκικη λέξη που σημαίνει το κόψιμο του ράφτη, σχήμα, διαγωγή, χαρακτήρας,

Μεν στέκεσαι σαν τον βλάμπουρον!

Το φλάμπουρο, κυριολεκτικά, είναι η σημαία και προέρχεται από την λατινική λέξη flammula αν και βρήκα και την λέξη flamburum. Στην Κύπρο δεν λέμε φλάμπουρο αλλά βλάμπουρο.

Παλαιότερα, στην Κύπρο, ο βλάμπουρος είχε μια άλλη σημασία. Ήταν ο ράβδος, που συνήθως ήταν 2-3 μέτρα, όπου πάνω έδεναν παλιόρουχα και άλλα κουρέλια. Αυτό έμοιαζε με σκιάχτρο έτσι ο βλάμπουρος γρήγορα απέκτησε και την σημασία του σκιάχτρου.

Continue Reading

Tαμπούτσιην να φκάλεις

Η ταμπουτσιηά είναι ένα είδος κόσκινου που χρησιμοποιείτο σαν οικιακό εργαλείο από τους αγρότες σε παλαιότερες εποχές. Όπως όλα τα είδη κοσκίνων, είχε κυκλικό σχήμα, περίπου 40 με 60 εκατοστά διάμετρο, αλλά δεν είχε τρύπες στην βάση της σαν τα άλλα κόσκινα αφού δεν χρησιμοποιόταν για κοσκίνισμα αλλά για μεταφορά σιτηρών και άλλων ειδών. Η μια μεριά του τελάρου ήταν καλυμμένη με τεντωμένο δέρμα ζώου, συνήθως τραούλλου ή από λεπτή λαμαρίνα.

Continue Reading

Καστρίσιης

Καστρίσιης είναι ο κοκκινομάλλης και προέρχεται από τις λέξεις κάσια + θρίξ, όπου κάσια είναι ένα είδος κανέλας και θριξ η τρίχα. Μια άλλη ετυμολογία μιλάει για παραφθορά της λέξης δασύτριχος (δασυτρίσιης – καστρίσιης) που κατέληξε να σημαίνει τον κοκκινομάλλη.

Εκτός της συγκεκριμένης ερμηνείας, καστρίσιης είναι και ο καντηλανάφτης, ο νεωκόρος. Η λέξη προέρχεται από το βυζαντινό καστρίσιος που λεγόταν αυτός που κρατούσε τα ρούχα του δεσπότη στο κανίστρι (μεγάλο αβαθές καλάθι).

Continue Reading

Σιόφτανος

Ρε μα εν τέλεια σιόφτανος τούτος…

*σιόφτανος – σιος (νοσιός – σκιά) + φτανός – λεπτή σκιά – μεταφορικά ο ελαφρόμυαλος

Ππεκρής

Έγλεπε με το ποτό. Όι να γενείς τζαι εσού ππεκρής, σαν τον θκειό σου…

Bekri – τούρκικη λέξη – μεθύστακας

Τουτούκκη

Μεν της το πεις γιόκκα μου τζαι να το κάμει τουτούκκη..

– düdük – τούρκικη λέξη που σημαίνει αυλός, φλογέρα, σφυρίζω

Πέρα βρέσιη στην Καραμανιά σιηονίζει

Στην Κύπρο έχουμε την έκφραση “πέρα βρέσιη (βρέχει) στην Καραμανιά σιηονίζει (χιονίζει)” και την λέμε για κάποιον που αδιαφορεί για κάτι ή δεν παίρνει χαμπάρι. Η έκφραση υπάρχει και στην Ελλάδα, με διαφορά πως αντί να λένε στην Καραμανιά χιονίζει λένε στην Καλαμαριά (περιοχή της Θεσσαλονίκης). Η φράση “στέκει” και χωρίς τις τοποθεσίες, δηλαδή να πεις απλά “πέρα βρέχει”.

Continue Reading